İzmir’in tarihi Kemeraltı Çarşısı’nda geleneksel zanaatlar, son ustaların ellerinde yaşamaya devam ediyor. Bıçaklardan deflere, sıcak demirden tarihi savaş aletlerine uzanan üretim kültürü, 22 yıldır verilen Tarihe Saygı Yerel Koruma Ödülleri ile geleceğe taşınıyor.

İZMİR (İGFA) – İzmir’in yüzyıllardır ticaret ve üretim merkezi olan Kemeraltı Çarşısı, geleneksel zanaatların son temsilcilerine ev sahipliği yapıyor. Kimi çeliğe şekil vererek el yapımı bıçaklar üretirken, kimi dünyanın farklı ülkelerine gönderilen müzik enstrümanları yapıyor. Kimi ustalar ise demiri işleyerek tarihi dizi ve filmlerde kullanılan savaş aletlerini aslına uygun şekilde üretiyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 22 yıldır düzenlediği Tarihe Saygı Yerel Koruma Ödülleri, yalnızca tarihi yapıların değil, Kemeraltı’nda yaşatılan geleneksel üretim kültürünün de korunmasına katkı sağlıyor.

DEF SESİNDEN DÜNYAYA

Ödül sahiplerinden İran doğumlu sanatçı ve def yapım ustası Sami Hosseini, çocuk yaşlarda başlayan def tutkusunu Kemeraltı’ndaki atölyesinde sürdürüyor. Diş hekimliği eğitimini bırakarak müziğe yönelen Hosseini, geleneksel yöntemlerle modern teknikleri birleştirerek kendi def yapım tekniğini geliştirdi.

2016 yılında Kemeraltı’nda Defxane adlı atölyesini kuran Hosseini, burada konser, atölye çalışmaları ve eğitimler düzenliyor. Almanya, Hollanda, ABD ve Japonya’ya def gönderen usta, farklı ülkelerdeki sanat kurumlarıyla da ortak projeler yürütüyor. Hosseini, yerel yönetimin verdiği ödülün kendileri için önemli bir motivasyon olduğunu belirterek, “Belki bu sayede bir genç enstrüman yapımına ilgi duyar ve bu mesleği sürdürmeye karar verir” dedi.

“SANATI KAYBETMEK, VATANI KAYBETMEK GİBİ”

Kemeraltı’nın son geleneksel bıçak ustalarından Hasan Ergenay ise çocuk yaşta öğrendiği mesleğini yıllardır sürdürüyor.

El işçiliğiyle boynuz saplı bıçaklar üreten Ergenay, fabrikasyon üretimin yaygınlaşmasıyla mesleğin giderek yok olduğunu söyledi. Yeni neslin zanaata yeterince ilgi göstermediğine dikkat çeken Ergenay, “Sanatı kaybetmek, benim gözümde vatanı kaybetmek gibidir” ifadelerini kullandı. Tarihe Saygı Ödülü’nün kendileri açısından taşıdığı öneme de değinen Ergenay, ödülün geleneksel mesleklerin hâlâ değer gördüğünü hissettirdiğini söyledi.

DEMİRİ SANATA VE SİNEMAYA DÖNÜŞTÜRÜYORLAR

Kemeraltı’nda üç kuşaktır sürdürülen sıcak demircilik geleneğinin temsilcileri Ali, Ömer ve Süleyman Akdemir kardeşler de mesleklerini geleceğe taşımaya çalışıyor.

Bir zamanlar aynı sokakta çok sayıda demirci dükkânının bulunduğunu belirten ustalar, bugün ise geleneksel yöntemlerle üretim yapan son demirciler arasında yer alıyor.

Atölyede balta, kebap şişi ve tarım aletlerinin yanı sıra özel sipariş ürünler de üretiliyor. Üçüncü kuşak usta Süleyman Akdemir ise geleneksel demirciliği sinema, dizi, oyun ve cosplay sektörleriyle buluşturuyor.

Akdemir ailesi, “Diriliş Ertuğrul” ve “Kuruluş Osman” gibi dönem yapımları için balta, bıçak, kılıç ve ok ucu gibi tarihi objeleri aslına uygun şekilde hazırlıyor. El işçiliğiyle üretilen koleksiyonluk eserler ise Almanya, Belçika ve Hollanda başta olmak üzere Avrupa ülkelerine gönderiliyor.

KEMERALTI’NIN MİRASI GELECEĞE TAŞINIYOR

Kemeraltı’nın son ustaları için geleneksel zanaat yalnızca bir meslek ya da geçim kaynağı değil; kentin hafızasını ve kültürel kimliğini yaşatan bir miras niteliğinde.

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 22 yıldır sürdürdüğü Tarihe Saygı Yerel Koruma Ödülleri de bu yaşayan mirasın görünür kılınmasına katkı sağlıyor.

Kemeraltı’nda çekiç sesleri, demir ateşi ve enstrüman tınıları arasında sürdürülen geleneksel üretim, son ustaların ellerinde geçmişten geleceğe uzanan bir kültür köprüsüne dönüşüyor.